Zadanie 8

W dobie walk religijnych, ogarniających wówczas całą Europę, akt konfederacji stanowi dość wyjątkowy przykład tolerancji. Według jego postanowienia władze państwowe nie mogły nikogo pociągnąć do odpowiedzialności za wyznawaną religię. Zapewniając różnowiercom opiekę państwa i osobistą ochronę, uchwała konfederacji […] miała na myśli jedynie szlachtę, praktyka dopuszczała bowiem możliwość stosowania przymusu religijnego w stosunku do poddanych.

[Tyszkowic] podniósłszy dwa palce w górę, stojąc i mówiąc: „tak mi Panie Boże pomóż, jakom wiernie w tej [Rzeczypospolitej] służył” – ale oni [z urzędu] kazali mu na krucyfiks drewniany przysięgać przed nim go położywszy. On rzekł, „że to jest drewno, a ja nie na drewno nieme, ale na Boga żywiącego i na Pana Jezusa przysiąc gotówem […]”. Rzekł urząd: „Kiedy nie chcesz na figurę Męki Pańskiej przysięgać, przysiężże choć na Boga, ale na w Trójcy jedynego”. On rzekł: „Trójcę nie znam i nie wiem, co jest, ale znam Boga jedynego, który jest Ojcem P. Chrystusowym, stworzycielem nieba i ziemi, na tego przysięgać będę”. […] Gdy ta sprawa [przez apelację] do sądu królowej przyszła tam dekret przeciwko [Tyszkowicowi] aprobowano i tę sprawę […] na [egzekucję] odesłano […].